KAZANIMLAR • BTY.5.2.2 ve BTY.5.2.3
Görsel için kurgu oluşturabilme ve görsel dosyası geliştirebilme.
- BTY.5.2.2.a) Görsel tasarlanacak gerçek hayat problemini belirler.
- BTY.5.2.2.b) Görsel hazırlama sürecinde kullanılacak hikâye/senaryo unsurlarını belirler.
- BTY.5.2.2.c) Belirlenen unsurları kapsayan hikâye/senaryo oluşturur ve değerlendirir.
- BTY.5.2.3.a) Tasarlanan kurgu unsurlarına uygun bir görsel oluşturur (katman, kırpma, renk).
- BTY.5.2.3.b) Oluşturulan görseli belirlenen ölçütler açısından değerlendirir ve uygun formatta kaydeder.
Anahtar Kavramlar: Kurgu (Senaryo) Gerçek Hayat Problemi 5N1K Telif Hakkı Creative Commons Katman (Layer) Kırpma & Döndürme Dosya Uzantıları (.png, .jpg, .svg) Değerlendirme Ölçütleri
1. Tasarım Neden Kurgu (Senaryo) ile Başlar?
Bir afiş, poster veya bilgilendirme görseli tasarlarken doğrudan bilgisayarın başına oturup rastgele çizimler yapmak zaman kaybına ve karışık bir sonuca yol açar. Tıpkı bir mühendisin bina inşaatına başlamadan önce mimari plan çizmesi gibi; iyi bir tasarımcı da çizim programını açmadan önce fikrini zihninde ve kâğıt üzerinde kurgular (senaryolaştırır).
💡 Altın Kural: Plansız tasarım zaman kaybettirir; iyi kurgulanmış bir senaryo ise etkileyici ve mesajı net bir poster ortaya çıkarır.
2. Gerçek Hayat Problemi ve Görsel Kurgunun 5 Temel Unsuru
Görsel tasarımın mutlaka bir amacı ve çözmek istediği bir sorun olmalıdır. Günlük yaşamda dikkat çekmek ve farkındalık oluşturmak istediğimiz konulara gerçek hayat problemi denir:
- Çevre ve Doğa Bilinci: Su ve enerji israfı, sıfır atık, orman yangınları, iklim değişikliği.
- Dijital Güvenlik: Güçlü parola seçimi, siber zorbalıkla mücadele, kişisel verilerin gizliliği.
- Sağlıklı Yaşam ve Dijital Bağımlılık: Aşırı ekran süresiyle mücadele, düzenli uyku ve spor.
- Sosyal Farkındalık: Sokak hayvanlarını koruma, engellilere destek, yardımlaşma.
Belirlediğimiz probleme yönelik hazırlayacağımız senaryoda şu 5 temel unsur bulunmalıdır:
| Kurgu Unsuru | Açıklama | Örnek (Çevre Afişi) |
|---|---|---|
| 1. Problem (Konu) | Görselin dikkat çekeceği temel sorun nedir? | Plastik atıkların denizleri kirletmesi. |
| 2. Hedef Kitle & Karakter | Afiş kime hitap ediyor ve görselde hangi figürler var? | Öğrenciler; üzgün bir deniz kaplumbağası. |
| 3. Mekân (Ortam) | Olay nerede geçiyor? | Mavi ama plastiklerle dolu bir deniz tabanı. |
| 4. Slogan (Ana Mesaj) | İzleyiciye ne yapmasını söylüyoruz? (Kısa ve vurucu) | "Denizler Çöplük Değil, Yaşam Alanıdır!" |
| 5. Görsel Ögeler & Başlık | İlk bakışta dikkat çekecek başlık ve çizimler. | Büyük koyu başlık, geri dönüşüm sembolü. |
3. Dijital Etik, Telif Hakları ve Creative Commons
Görsel hazırlarken internette bulduğumuz her resmi kopyalayıp kullanamayız:
- Telif Hakkı (Copyright): Bir eserin (çizim, fotoğraf, müzik vb.) sahibine ait yasal haktır. Sahibinden izin almadan kullanmak suç ve emektir.
- Creative Commons (CC): Eser sahibinin, kurallarına uyulması şartıyla (kaynak gösterme, ticari kullanmama vb.) eserinin ücretsiz kullanımına izin verdiği uluslararası lisans türüdür.
- Özgün Çizimler: Çizim stüdyosunda kendi ürettiğimiz şekil ve karakterler en güvenli ve özgün yoldur.
- Kaynak Belirtme: Kullanılan harici görsellerin kaynağı posterin sağ alt köşesinde mutlaka belirtilmelidir.
4. Kurgudan Ürüne: Temel Görsel Düzenleme İşlemleri
Senaryomuzu belirledikten sonra çizim ve görsel düzenleme editöründe şu temel araçları kullanırız:
| İşlem | Ne İşe Yarar? | Neden Kullanılır? |
|---|---|---|
| Katmanlar (Layers) | Ögeleri üst üste şeffaf asetat kâğıtları gibi yerleştirmeyi sağlar. | Arka planı bozmadan öndeki metni veya karakteri taşımak için. |
| Kırpma (Crop) | Görselin istenmeyen kenar kısımlarını kesip atmayı sağlar. | Görseli sadece odaklanılan bölgeye indirgemek için. |
| Boyutlandırma & Döndürme | Ögeleri en-boy oranını bozmadan büyütüp küçültür ve çevirir. | Tasarım elemanları arasında hiyerarşi kurmak için. |
| Parlaklık & Kontrast | Işık miktarını ve renkler arasındaki zıtlık derecesini ayarlar. | Metnin arka plandan kolayca okunmasını sağlamak için. |
| Metin & Tipografi | Afişe başlık, slogan ve bilgi metinleri ekler. | Mesajın hedef kitleye doğrudan ulaşması için. |
5. Görsel Dosya Formatları: Hangisini Seçmeliyim?
Hazırladığımız çalışmayı bilgisayara kaydederken kullanım amacına göre doğru uzantıyı seçmeliyiz:
| Format | Özellikleri | Şeffaflık | En Uygun Kullanım Alanı |
|---|---|---|---|
| .PNG | Kayıpsız sıkıştırma, yüksek netlik ve detay. | VAR (Transparan) | Logolar, afişler, şeffaf zeminli karakterler. |
| .JPG / .JPEG | Yüksek sıkıştırma, küçük dosya boyutu. | YOK (Beyaz zemin) | Kamera fotoğrafları ve web sitesi resimleri. |
| .SVG | Vektörel formül tabanlı; büyütülünce ASLA pikselleşmez. | VAR | İkonlar, dijital armalar ve logolar. |
| .GIF | 256 renkle sınırlı, kısa döngüsel hareket desteği. | VAR | Kısa hareketli animasyonlar ve mimikler. |
Dosya Adlandırma Standardı: Dosyalarınızı
adsiz1.png veya resim.jpg şeklinde kaydetmeyiniz! Standart isim: ad_soyad_tarih_konu.uzanti (Örnek: deniz_kaya_09kasim_cevre_afisi.png).6. Görsel Ürünü Değerlendirme Ölçütleri
Çalışmamızı tamamladıktan sonra bir tasarımcı gözüyle şu kontrol listesini uygularız:
- Amaca ve Hedef Kitleye Uygunluk: Afiş, belirlediğimiz gerçek hayat problemine net bir çözüm öneriyor mu?
- Görsel-Metin Dengesi: Sayfa yazılarla boğulmuş mu, yoksa görsel ve metin dengeli mi dağıtılmış?
- Kontrast ve Okunabilirlik: Koyu zemin üzerine açık renk metin (veya tersi) kullanılmış mı? Uzaktan rahatça okunabiliyor mu?
- Etik ve Telif Uyumu: Alıntı görsellerin kaynakları belirtilmiş mi?
- Dosya Formatı Seçimi: Şeffaf ögeler için PNG, genel afiş için uygun çözünürlük seçilmiş mi?
Örnek Sorular ve Çözümleri
Soru 1
Zeynep, okuldaki su israfına dikkat çekmek için bir afiş tasarlamak istemektedir. Bilgisayarda çizim programını açmadan önce kâğıt üzerine afişin başlığını, kullanacağı musluk çizimini ve sloganını taslak olarak çizmiştir.
Zeynep'in çizim programından önce yaptığı bu çalışma tasarım sürecinin hangi aşamasıdır?
A) Dosya sıkıştırma
B) Kurgu (Senaryo) oluşturma
C) Katman birleştirme
D) Çözünürlük artırma
Zeynep'in çizim programından önce yaptığı bu çalışma tasarım sürecinin hangi aşamasıdır?
A) Dosya sıkıştırma
B) Kurgu (Senaryo) oluşturma
C) Katman birleştirme
D) Çözünürlük artırma
Doğru Cevap: B
Çözüm: Görsel tasarıma başlamadan önce problemin belirlenmesi, hedef kitlenin seçilmesi, kullanılacak görsel ögelerin ve sloganın belirlenip kâğıt üzerinde tasarlanması işlemine kurgu (senaryo/taslak) oluşturma denir.
Çözüm: Görsel tasarıma başlamadan önce problemin belirlenmesi, hedef kitlenin seçilmesi, kullanılacak görsel ögelerin ve sloganın belirlenip kâğıt üzerinde tasarlanması işlemine kurgu (senaryo/taslak) oluşturma denir.
Soru 2
Bir bilişim kulübü için logo tasarlayan Emre, logonun arka planının görünmemesini (şeffaf olmasını) ve okul web sitesinin renkli zeminine pürüzsüzce yerleşmesini istemektedir.
Buna göre Emre, tasarladığı logoyu hangi dosya formatında kaydetmelidir?
A) .JPG
B) .TXT
C) .PNG
D) .MP3
Buna göre Emre, tasarladığı logoyu hangi dosya formatında kaydetmelidir?
A) .JPG
B) .TXT
C) .PNG
D) .MP3
Doğru Cevap: C
Çözüm:
Çözüm:
.PNG formatı, şeffaf (transparan) arka plan desteği ve kayıpsız sıkıştırma özelliği sunduğu için logo ve ikon tasarımlarında tercih edilen en ideal formattır. .JPG formatı şeffaflığı desteklemez (arka planı otomatik beyaza boyar).9. Haftanın Özeti
- İyi bir görsel tasarım doğrudan bilgisayarda değil; kâğıt üzerinde kurgu (senaryo) ile başlar.
- Görsel kurgunun 5 unsuru: Problem (konu), Hedef kitle/karakter, Mekân, Slogan (mesaj) ve Görsel ögelerdir.
- İnternetteki görsellerin telif hakkı vardır; izin alınmalı, Creative Commons lisanslı olanlar tercih edilmeli ve kaynak belirtilmelidir.
- Katmanlar (Layers), çizimdeki ögeleri birbirine karışmadan bağımsız düzenlemeyi sağlar.
- .PNG şeffaf arka plan ve yüksek netlik sunar; .JPG fotoğraflar için küçültülmüş boyuttur; .SVG büyütülünce kalitesi bozulmayan vektörel formattır.
- Dosyalar
ad_soyad_tarih_konu.uzantistandardında kaydedilmeli ve güvenli bir klasöre yedeklenmelidir. - Bitmiş bir çalışma; amaca uygunluk, kontrast, okunabilirlik ve telif kuralları açısından mutlaka değerlendirilmelidir.