Scratch nedir, ne işe yarar?
Scratch, özellikle çocuklara ve yeni başlayanlara yönelik, blokları birleştirerek program yazmayı öğreten popüler bir görsel programlama ortamıdır. Kullanıcılar karakterleri (kuklaları) hareket ettirir, sesler ekler ve olaylara tepki veren küçük programlar yazar. Blok tabanlı yaklaşımı sayesinde yazım hatası olmadan programlama kavramları öğrenilir.
Scratch kod blokları ve görevleri (anlamları)
Scratch'te kod blokları, yaptıkları işe göre renklerle gruplanmış kategoriler hâlinde düzenlenir. Her kategori farklı bir görevi yerine getirir; bir program bu blokların mantıklı biçimde birleştirilmesiyle oluşur. Scratch kod bloklarının kategorileri ve görevleri şöyledir:
- Hareket (mavi): Kuklayı hareket ettirir, döndürür, belirli bir konuma veya x-y koordinatına gönderir.
- Görünüm (mor): Kuklanın kılığını, boyutunu ve efektlerini değiştirir; konuşma/düşünme balonu gösterir.
- Ses (pembe): Ses çalar, durdurur; ses efektlerini ve yüksekliğini ayarlar.
- Olaylar (sarı): Programı başlatan tetikleyicilerdir — "yeşil bayrak tıklanınca", "tuşa basılınca" gibi.
- Kontrol (turuncu): Döngü (tekrarla, sürekli), koşul (eğer-ise) ve bekleme gibi akış kontrolünü sağlar.
- Algılama (açık mavi): Dokunma, fare, tuş ve renk gibi girdileri algılar; koşullarda kullanılır.
- İşlemler (yeşil): Toplama, çıkarma, karşılaştırma ve mantıksal (ve/veya) işlemleri yapar.
- Değişkenler (koyu turuncu): Puan, can gibi verileri saklamak için değişken ve liste oluşturur.
- Kendi Bloklarım (koyu pembe): Tekrar eden komutları tek bir özel blok hâline getirir (fonksiyon mantığı).
Neden Türkçe ve Maarif uyumlu bir alternatif?
BlocKodlama, Scratch ile aynı blok tabanlı kodlama mantığını kullanan yerli "Dizge" editörünü sunar. Dizge; tamamen Türkçe arayüzü, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Bilişim Teknolojileri ve Yazılım dersi kazanımlarıyla eşleşen görevleri ve öğretmenler için sınıf yönetimi paneliyle okul ortamına göre tasarlanmıştır.
- Tamamen Türkçe arayüz ve içerik
- Maarif Modeli BTY kazanımlarıyla birebir eşleşen görevler
- Öğretmen paneli: sınıf, ödev ve ilerleme takibi
- Kurulum yok — tarayıcıda çalışır
- Yerli yazılım, sürekli güncellenen içerik
Dizge ile neler yapabilirsiniz?
Dizge ile öğrenciler oyun, animasyon ve interaktif projeler geliştirir; ayrıca robotik projeler için Scratch-tabanlı "Robo-Dizge" ortamını kullanabilir. Geliştirilen projeler proje galerisinde sergilenebilir ve öğrenciler birbirlerinin çalışmalarından ilham alabilir.